21
juni 2017

Schilderijen van oude meesters een markt om te expploreren

Hoewel de algemene interesse in de kunstmarkt vooral uitgaat naar de hedendaagse en moderne periode, doet ook de oude schilderkunst het goed. Deze markt kent een zekere stabiliteit en de kopers worden er niet gedreven door speculatie. Het is een markt van kenners met een netwerk dat bestaat uit verzamelaars, liefhebbers, verkopers, specialisten die verbonden zijn aan veilinghuizen, experts en kunsthistorici. Een markt die minder in de media komt, maar wel belangrijk blijft voor het imago van de veilinghuizen.

schilderijen-van-oude-meesters-een-markt-om-te-expploreren

Onder oude schilderkunst verstaan we schilderijen die gemaakt zijn in de periode tussen het begin van de Middeleeuwen en de opkomst van de impressionisten. Sinds een aantal jaren vormen deze schilderijen een nichemarkt voor verzamelaars met kennis van zaken en gepassioneerde liefhebbers. Op deze heel  selectieve  markt geraken kwaliteitsvolle werken snel verkocht, zelfs al liggen  de  prijzen  niet  zo hoog als bij moderne of hedendaagse kunstenaars. Zoals op elke markt geldt ook bij de oude schilderkunst de wet van vraag en aanbod. Het spreekt voor zich dat dit segment tegenwoordig minder goed in de markt ligt en dat er minder kopers voor te vinden zijn. Het aanbod zelf is zeer beperkt door de kleine hoeveelheid belangrijke stukken die op de markt komen, omdat de meesten zich in musea bevinden. Al komen er af en toe  wel  meesterwerken vrij uit oude privécollecties of zijn er nieuwe toeschrijvingen. In Engeland zijn er grote adellijke families met een uitzonderlijke privécollectie en in Frankrijk worden al eens werken teruggevonden die bijvoorbeeld tijdens de Revolutie zoek zijn geraakt. Zo werd bij renovatiewerken in 2012 een belangrijk schilderij van Charles Le Brun ontdekt in de suite van Coco Chanel in het Ritz in Parijs. Het werk werd ter veiling aangeboden met een redelijke schatting van 300.000 tot  500.000  euro en ging uiteindelijk onder de hamer voor 1,44 miljoen euro, een record voor de kunstenaar. “Het offer van Polyxena” had alle opmerkelijke kwaliteiten om de markt laaiend enthousiast te maken.

Het  belang  en  de  waarde  van  een  oud schilderij worden bepaald door een aantal specifieke elementen. Natuurlijk moet het eerst en vooral authentiek zijn. Als het aan een kunstenaar wordt toegeschreven, moet dit worden erkend door iemand met een zekere autoriteit op het vlak van de schilder (een expert of een kunsthistoricus). Ook de herkomst kan de waarde van het werk beïnvloeden als het deel uitmaakte van een opvallende collectie. Werken die nog niet lang op de markt zijn en zeldzame werken zijn eveneens erg in trek. Wat de staat van het schilderij betreft, gaat  de voorkeur uit naar oude schilderijen die zo weinig mogelijk restauraties hebben ondergaan. En ook het formaat zal een rol spelen. Maar uiteindelijk wordt de interesse voor een oud werk altijd bepaald door het esthetische genot dat het teweegbrengt.

 

2016 IN EEN AANTAL CIJFERS

De oude schilderkunst vormt inmiddels  één van de kleinste segmenten van de kunstmarkt. Uit het Art Basel & UBS Report 2017 blijkt dat de verkoop van schilderijen van oude meesters in 2016 qua waarde goed was voor 13%1 van de wereldwijde markt van de schone kunsten, tegenover 52% voor naoorlogse en hedendaagse werken, 23% voor moderne kunst en 12% voor impressionistische werken. In termen van verkoopcijfers vermeldt het verslag  1,4 miljard dollar voor  alle  schilderijen  van oude meesters (waarvan 594 miljoen dollar voor Europese meesters), tegenover 5,6 miljard dollar voor naoorlogse en hedendaagse werken, 2,6 miljard dollar voor moderne kunst en 1,3 miljard dollar voor impressionistische werken. Van de vier grote categorieën in  de  markt  van  de schone kunsten is die van de oude schilderkunst overigens de enige die een groei registreerde: een stijging met 5% in waarde en met 12% in aantal transacties. Wat de geografische spreiding betreft, blijft Groot-Brittannië met 43% van het marktaandeel het absolute zenuwcentrum voor de verkoop van schilderijen van Europese oude meesters, gevolgd door de Verenigde Staten met 28% en Frankrijk met 7%.

Het gros van de verhandelde schilderijen (93%) wordt  overigens  verkocht  voor  een bedrag onder de 50.000 dollar, wat 14% van de waarde van deze markt vertegenwoordigt, terwijl de werken die worden verkocht voor meer dan een miljoen dollar goed zijn voor 51%.

Daarbij moet wel worden vermeld dat de cijfers gebaseerd zijn op de  resultaten  van verkopen op veilingen  en  dat  er  geen rekening gehouden werd met privétransacties, die een enorm grote waarde vertegenwoordigen. Uit het TEFAF Art Report 2017 blijkt dat het aantal onderhandse verkopen toeneemt,  omdat ze discreter zijn dan openbare verkopen, waarbij de werken en de prijzen worden gepubliceerd in catalogi en prijsindexen.

Het topsegment van de markt van oude schilderijen is in handen van een aantal grote handelaars en internationale veilinghuizen. De verschillende spelers op deze markt hanteren specifieke strategieën om  het  klassieke  imago  van  kunst  op  te frissen en een antwoord  te bieden op  de  wijzigende  markttrends.  Zo   besloot het veilinghuis Christie’s in 2016 om zijn belangrijke schilderijenverkoop in New York te verplaatsen van januari naar april om hem op te nemen in de week van de klassieke kunst met kunstwerken, kunstobjecten, meubilair en decoratieve stukken afkomstig uit de Oudheid tot de 19de eeuw.

In juli vorig jaar wisselde een werk van Peter Paul Rubens, “Lot en zijn Dochters”, voor 58.078.000 dollar van eigenaar bij Christie’s in Londen en het schilderij “Danaë” van de Italiaanse kunstenaar Orazio Gentileschi werd in januari bij Sotheby’s in New York verkocht voor 30.490.000 dollar.

Ook naast de echte meesterwerken blijft het uiteraard mogelijk om oude werken van goedekwaliteitaantekopenvooreenredelijk bedrag, waarbij de klemtoon komt te liggen op de esthetische kwaliteit en de staat van het werk. Of het nu gaat om verkopen op veilingen of beurzen of bij handelaars, er zijn altijd stukken kunstgeschiedenis te vinden van uiteenlopende stijlperiodes  en nationaliteiten, van ateliers of kleine meesters, die betaalbaarder zijn dan kunst van de 20ste eeuw. 

Lees ook

Une-gestion-durable-de-votre-portefeuille

Een duurzaam beheer van uw portefeuille

Wilt u zowel financieel rendement als maatschappelijke impact? Kies dan voor duurzaam portefeuillebeheer. U investeert in een positieve toekomst, voor uzelf en de volgende generaties. In lijn met uw waarden, zal uw vermogen geïnvesteerd worden in verantwoordelijke, zorgvuldig geselecteerde bedrijven.

Lees meer
investissement-immobilier

Anders investeren in vastgoed?

Hebt u, net als de meeste Belgen, ook een baksteen in de maag? Nochtans: rechtstreeks in fysiek vastgoed investeren is een kapitaalintensieve investering, die toch wel een aantal risico’s inhoudt. Daarom bieden we u bij Puilaetco Dewaay Private Bankers oplossingen aan waarmee u ook onrechtstreeks in immobiliën kunt investeren.

Lees meer
conseils-en-patrimoine-artistique

Bedachtzaam advies voor het beheer van uw kunstvermogen

Bezit u kunstwerken die deel uitmaken van uw familie of bent u een gepassioneerd verzamelaar? Kunst is een belangrijk deel van een privévermogen en vraagt om een specifieke benadering. Binnen onze privébank adviseert ons departement Kunstbeheer u discreet, objectief en transparant over uw kunstpatrimonium.

Lees meer