15
april 2019

Doen de komende europese verkiezingen er eigenlijk wel toe?

Van 23 tot 26 mei 2019 worden er, zoals om de vijf jaar gebruikelijk is, 705 leden van het Europees parlement verkozen (als de Britse kandidaten niet deelnemen). Dit nieuwe parlement zal vervolgens in juli bijeenkomen voor zijn inaugurele plenaire sessie. Omdat deze verkiezingen op een kritiek moment plaatsvinden voor Europa, zullen ze waarschijnlijk meer aandacht opeisen dan voorheen.

les-prochaines-elections-europeennes-ont-elles-vraiment-de-limportance-puilaetco-dewaay
Waarnemers zijn zeer benieuwd of de recente opkomst van het populisme bij de nationale verkiezingen zich zal vertalen in een groter aantal eurosceptische europarlementsleden, die mogelijk een bepalende factor worden. Pro-Europese kandidaten proberen ondertussen ook nieuwe allianties te vormen rond de jonge president Macron en zijn "Europese Renaissance"-project.

Het europees parlement: wetgevende en begrotingstaken

 

Het Europees parlement is de enige EU-instelling waarvan de leden rechtstreeks worden verkozen door de bevolking van de 27 lidstaten (als men het VK uitsluit). Het is het wetgevende orgaan van de Europese Unie. Dit wil zeggen dat het stemt over toekomstige EU-wetgeving. Het heeft ook een toezichthoudende rol en oefent een "democratische controle" uit over alle andere EU-instellingen (bijvoorbeeld over de voorzitter van de Commissie en van de ECB).

 

Tenslotte heeft het Europees parlement een budgettaire functie: het stelt de begroting op van de EU (in samenwerking met de Raad van de EU) en is betrokken bij de jaarlijkse begrotingsprocedures (strategische begrotingsuitgaven voor ten minste vijf jaar).

 

De voorloper van het huidige Europees parlement was de Europese Parlementaire Assemblee. Dit orgaan hield toezicht op de drie Hoge Autoriteiten die bij het Verdrag van Rome (1957) zijn opgericht. In het begin hadden de leden een dubbel mandaat, omdat ze door de nationale parlementen waren benoemd. De eerste rechtstreekse Europese verkiezingen vonden in 1979 plaats,  op initiatief van de toenmalige Franse president Valéry Giscard d’Estaing, die dit parlement sindsdien als "niet erg belangrijk" heeft bestempeld.

 

Door middel van verdragen is de functie van het Europees parlement echter geleidelijk verschoven van een benoemingsorgaan tot een politiek beslissingsorgaan dat de agenda bepaalt voor de hele Europese Unie.

Deze keer is anders

 

In historisch opzicht zijn de verkiezingen voor het Europees parlement weinig interessant (misschien zelfs saai) om te volgen, met een zeer lage opkomst (43% in 2014). Dit keer is het echter anders, aangezien een groot aantal burgers (en waarnemers) de uitkomst van de verkiezing hoogstwaarschijnlijk zullen interpreteren als een referendum over de EU. De toename van eurosceptische krachten na de Europese verkiezingen van 2014 vormde een eerste bewijs van het toenemende gebrek aan vertrouwen in de grootste Assemblee van Europa.

 

Sindsdien hebben nationalistische en extreemrechtse partijen flink winst geboekt bij nationale verkiezingen: door aan de macht te komen (Italië, Oostenrijk, Polen, Hongarije) of door de grootste oppositiepartij te worden (Frankrijk, Nederland). De leider van de Europese socialisten, Frans Timmermans, heeft de naderende verkiezingen op lyrische wijze bestempeld als een "gevecht voor de ziel van Europa".

 

Het is dit keer ook anders, omdat de meeste analisten verwachten dat er na de bekendmaking van de  resultaten, nieuwe allianties zullen worden gevormd. In het verleden was het zo dat nationale partijen hun lidmaatschap van een Europese partij (er zijn 25 leden nodig om een groep te vormen) tijdens de campagne bekendmaakten.

 

Dit keer is het proces minder duidelijk. De twee grootste krachten in het Europees Parlement zijn momenteel respectievelijk de EPP (centrumrechts) en de sociaaldemocraten (centrumlinks). Zij zouden nu voor het eerst in 25 jaar de gezamenlijke controle over de Assemblee kunnen verliezen. Deze potentiële verandering zou een weerspiegeling zijn van de terugval van de traditionele partijen in vrijwel heel Europa. De grootste Europese partij, de EPP, heeft in de aanloop naar de verkiezingen ook te kampen met verdeeldheid, doordat er wordt aangedrongen om de Hongaarse partij Fidesz (van Victor Orban), die zich vooralsnog in hetzelfde kamp bevindt als de CDU van Angela Merkel, als lid te schorsen. 

Recente peilingen en de dynamiek van de verkiezingen

 

Hoewel er nog van alles kan veranderen, vatten we hieronder de basistrends samen die uit de recente peilingen naar voren lijken te komen (de meest recente op 12 maart):

  • De EPP en de S&D zouden de twee grootste partijen in het Europees parlement moeten blijven. Ze zouden hun gezamenlijke meerderheid echter verliezen, waardoor ze niet meer zoals voorheen op ordentelijke wijze de topposities onder elkaar kunnen verdelen.
  • Ook de extreemrechtse partijen kennen een sterke opkomst, maar niet op overweldigende wijze. Ze zouden tussen de 25 en 30% van de zetels in het parlement kunnen veroveren. In Italië, Duitsland en vooral in Spanje zullen de nationalistische partijen naar verwachting verder winst boeken. De Franse extreemrechtse politica Marine Le Pen is naar verluid bezig om conservatieve krachten bijeen te brengen en nieuwe leden ervan te overtuigen om zich bij haar groep "Europa van naties en vrijheid" aan te sluiten. Dit zou een lastige opgave kunnen zijn, omdat de Europese populistische bewegingen verdeeld zijn, met name over de toekomst van de euro en met betrekking tot hun ideeën over de vrije markt.
  • De centrumpartijen lijken winst te boeken in het Europees parlement (waar ze bekendstaan als "liberalen"). Emmanuel Macron heeft laten doorschemeren dat zijn "En Marche"-beweging zich bij de EU-liberalen zou willen aansluiten, maar dat de partij zelfstandig campagne zal voeren. De Franse president probeert nu de benadering waardoor hij in Frankrijk aan de macht gekomen is, toe te passen op een breder Europees publiek, door een partijgebonden benadering af te wijzen en zich rechtstreeks tot de Europese burgers te wenden.

De belangrijkste campagneonderwerpen zullen vrijwel zeker immigratie en vluchtelingen zijn. Het is mogelijk dat de Europese groenen het verrassend goed doen (hoewel dit niet blijkt uit de meest recente peilingen), omdat de kiezers klimaatverandering van oudsher een belangrijk thema vinden op de Europese agenda. De groenen hebben bij de onlangs gehouden regionale en nationale verkiezingen in Europa (België, Luxemburg en Beieren) ook flink winst geboekt.

Gevolgen voor de politieke dynamiek van de europese unie

 

De eurosceptische partijen zullen waarschijnlijk verder groeien, maar het is zeer onwaarschijnlijk dat ze een meerderheid behalen. Centrumrechts (EPP), centrumlinks (S&D), de liberalen en de groenen zouden in dit parlement nog steeds een pro-EU-meerderheid moeten hebben.

 

Niettemin is het zo dat meer nationalistische, anti-establishment-parlementsleden de traditionele politiek in Brussel en in Straatsburg zouden kunnen verstoren, zeker als ze erin slagen om een blok te vormen waarin ze meer dan een derde van alle zetels hebben.

 

In dat geval zouden ze belangrijke benoemingen voor topposities in de EU, in het bijzonder de benoeming van de voorzitter van de Commissie, of het wetgevingsproces van de EU kunnen verstoren. Als de recente opiniepeilingen uitkomen, zouden de liberalen (ALDE-groep) niettemin de grootste kunnen worden.

 

Een meer gefragmenteerd parlement zou tot een verzwakking van de Assemblee (en dus van de Commissie) kunnen leiden, waardoor de invloed van de Europese Raad (die de regeringsleiders en staatshoofden van de EU-lidstaten groepeert) de komende jaren de facto groter wordt. Dit zou een ommekeer zijn in de 40-jarige trend van toenemende macht van het Europees parlement.

Lees ook

Une-gestion-durable-de-votre-portefeuille

Een duurzaam beheer van uw portefeuille

Wilt u zowel financieel rendement als maatschappelijke impact? Kies dan voor duurzaam portefeuillebeheer. U investeert in een positieve toekomst, voor uzelf en de volgende generaties. In lijn met uw waarden, zal uw vermogen geïnvesteerd worden in verantwoordelijke, zorgvuldig geselecteerde bedrijven.

Lees meer
investissement-immobilier

Anders investeren in vastgoed?

Hebt u, net als de meeste Belgen, ook een baksteen in de maag? Nochtans: rechtstreeks in fysiek vastgoed investeren is een kapitaalintensieve investering, die toch wel een aantal risico’s inhoudt. Daarom bieden we u bij Puilaetco Dewaay Private Bankers oplossingen aan waarmee u ook onrechtstreeks in immobiliën kunt investeren.

Lees meer
le-crédit-patrimonial-des-solutions-sur-mesure

Vermogenskredieten: oplossingen op maat!

Wilt u een opportuniteit aangrijpen of een belangrijke verrichting financieren, zonder uw portefeuille, of een deel ervan, te moeten verkopen? Bij Puilaetco Dewaay Private Bankers kunt u genieten van een bijzonder soepele financiering op maat, tegen zeer gunstige voorwaarden: het vermogenskrediet, ook wel ‘Lombardkrediet’ genoemd.

Lees meer